Skrócenie okresu zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych

W przypadku orzeczenia przez sąd środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów – istnieje możliwość skrócenia okresu jego obowiązywania.

Możliwość taką daje art. 182a § 2 Kodeksu Karnego Wykonawczego, zgodnie z którym: jeżeli zakaz prowadzenia pojazdów był wykonywany przez okres co najmniej połowy orzeczonego wymiaru, a w przypadku zakazu prowadzenia pojazdów orzeczonego na podstawie art. 42 § 3 lub 4 (a więc dożywotnio) Kodeksu Karnego przez okres co najmniej 10 lat, sąd może orzec o dalszym wykonywaniu tego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową, o której mowa w art. 2 pkt. 84 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990, 2244 i 2322 oraz z 2019 r. poz. 53 i 60), jeżeli postawa, właściwości i warunki osobiste sprawcy oraz zachowanie w okresie wykonywania środka karnego uzasadniają przekonanie, że prowadzenie pojazdu przez tę osobę nie zagraża bezpieczeństwu w komunikacji.

Kara za prowadzanie pojazdu pod wpływem alkoholu

Zazwyczaj w momencie przesłuchania, kierowcy podejrzanemu o prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, tj. o przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu Karnego, proponowane jest skierowanie wniosku o skazanie bez rozprawy, w trybie art. 335 Kodeksu Postępowania Karnego, tj. wyrażenie zgody na karę zaproponowaną przez prokuratora. Wiąże to się z tym, iż kierowca wyraża zgodę na skazanie bez przeprowadzenia rozprawy. Zazwyczaj kierowcy składana jest propozycja kary grzywny lub pozbawienia wolności w zawieszeniu, kwota 5000 zł świadczenia pieniężnego (obowiązkowe) oraz zakaz prowadzenia samochodów na okres (minimum) 3 lat. Nie jest to jednak najkorzystniejsze rozwiązanie dla sprawcy.

Istnieje jednak możliwość, iż Sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli spełnione są określone warunki. Przede wszystkim, wina i społeczna szkodliwość czynu nie mogą być znaczne a okoliczności popełnienia czynu nie budzi wątpliwości. Ponadto sprawca musi być osobą niekaraną za przestępstwo umyślne a jego właściwości i warunki osobiste muszą świadczyć, iż pomimo umorzenia postępowania będzie on przestrzegał porządku prawnego. Warunkowe umorzenie w takim przypadku, następuje na okres próby, który wynosi od roku do lat 3.

Z warunkowym umorzeniem postępowania, wiążą się dla sprawcy dwie zalety takiego rozwiązania.

Odpowiedzialność nieletnich za popełnione przestępstwo

Zgodnie z ogólną zasadą, wyrażoną w ustawie o postępowaniu w sprawach nieletnich na podstawie tej ustawy odpowiadają osoby, które dopuściły czynu karalnego po ukończeniu lat 13, ale nie ukończyły lat 17.

Pod pojęciem czynu karalnego należy natomiast rozumieć: przestępstwo, przestępstwo skarbowe lub wykroczenia określone w art. 50a, art. 51, art. 69, art. 74, art. 76, art. 85, art. 87, art. 119, art. 122, art. 124, art. 133 lub art. 143 Kodeksu Wykroczeń. Zauważyć więc należy, iż osoba, która nie ukończyła 17 lat odpowiada jedynie za niektóre wykroczenia, enumeratywnie wymienione w ustawie.

Należy jednak pamiętać, iż Kodeks Karny przewiduje odstępstwo od powyższej zasady.  Art. 10 §  2 wskazuje bowiem, iż nieletni, który po ukończeniu 15 lat dopuszczą się czynu zabronionego wymienionego w tym przepisie odpowiadają na zasadach określonych w tym kodeksie, jeżeli okoliczności sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste za tym przemawiają, a w szczególności, jeżeli poprzednio stosowane środki wychowawcze lub poprawcze okazały się bezskuteczne.

Dotyczy to czynów określonych w art. 134  [Zamach na życie prezydenta RP], art. 148 § 1, 2 lub 3  [Zabójstwo], art. 156 § 1 lub 3 [Ciężki uszczerbek na zdrowiu], art. 163 § 1 lub 3  [Sprowadzenie zdarzenia powszechnie niebezpiecznego], art. 166 [Zawładnięcie statkiem wodnym lub powietrznym], art. 173 § 1 lub 3 [Katastrofa w komunikacji], art. 197 § 3 lub 4 [Zgwałcenie i wymuszenie czynności seksualnej], art. 223 § 2 [Czynna napaść na funkcjonariusza publicznego], art. 252 § 1 lub 2 [Wzięcie zakładnika] oraz w art. 280 [Rozbój].

W przypadku więc, gdy sprawca popełni przestępstwo, które nie znajduje się w powyższym wyliczeniu, to wówczas będzie odpowiadać na zasadach określonych w ustawie o postępowaniu w sprawach nieletnich.

Na marginesie należy także wspomnieć, iż w stosunku do sprawcy, który popełnił występek po ukończeniu lat 17, lecz przed ukończeniem lat 18, sąd zamiast kary stosuje środki wychowawcze, lecznicze albo poprawcze, jeżeli zostaną spełnione warunki określone w Kodeksie Karnym. Powyższa możliwość dotyczy jednakże wyłącznie występków, a więc nie dotyczy to zbrodni.

Kwota graniczna czynu przepołowionego

W dniu 15 listopada 2018 roku weszła w życie nowelizacja, zakładająca modyfikację trudnego przy stosowaniu przepisu, wskazującego granicę między przestępstwem a wykroczeniem. 

Od tego dnia, nie obowiązuje już granica, w wysokości 1/4 wysokości minimalnego wynagrodzenia. Zastąpiło ją system kwotowy, na stałym poziomie 500 zł.

Odpowiedź na apelację

Zgodnie z treścią art. 428 § 2 Kodeksu Postępowania Karnego, strona może złożyć odpowiedź na apelację.

Termin do wniesienia takiego pisma nie został ograniczony w przepisach kodeksu postępowania karnego, a więc teoretycznie można je złożyć zaraz po wniesieniu apelacji, aż do zamknięcia przewodu sądowego. Odpowiedź tą składa się bezpośrednio do Sądu II Instancji.

Do złożenia takiego pisma uprawniona jest strona. O tym, kogo należy uważać za stronę w postępowaniu sądowym postaram się napisać w kolejnym wpisie.

Odpowiedź na apelację winna spełniać wymogi pisma procesowego, a więc oznaczenie Sądu i sprawy, wnioski strony składającej oraz uzasadnienie. Do pisma tego nie ma obowiązku załączania odpisów pisma, albowiem Sąd nie ma obowiązku doręczania odpisów odpowiedzi na apelację stronie przeciwnej. Najczęściej w odpowiedzi na apelację wnosi się o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie od apelującego kosztów postępowania. Zazwyczaj, odpowiedź na  apelację stanowi polemikę z apelacją strony, jednocześnie popierając ustalenia i stanowisko Sądu I instancji.

Czyn przepołowiony

W polskim prawie karnym istnieją tak zwane czyny przepołowione. Czynem przepołowionym można określić zachowanie sprawcy przestępstwa, które raz może zostać zakwalifikowane jako wykroczenie, a innym razem jako przestępstwo, w zależności od skutków lub innych okoliczności tego czynu.

Jako przykład czynu przepołowionego można wymienić chociażby: kradzież – art. 119 Kodeksu Wykroczeń, art. 278 Kodeksu Karnego, przywłaszczenie, niszczenie mienia, paserstwo, kradzież drzewa z lasu, wyrąb drzewa z lasu czy też jazda pod wpływem alkoholu.

Bardzo łatwo zauważyć, iż przy wszystkich, poza ostatnim z wymienionych czynów, decydujące znaczenie będzie miała wartość mienia będącego przedmiotem czynu. Natomiast w przypadku jazdy pod wpływem alkoholu, zadecyduje wynik badania alkomatem.

W przypadku czynów przeciwko mieniu, jako wykroczenia zostaną zakwalifikowane te czyny, w których wartość mienia, nie przekroczy 1/4 minimalnego wynagrodzenia.

Natomiast w przypadku jazdy pod wpływem alkoholu, granica między wykroczeniem a przestępstwem wynosi 1 promil alkoholu we krwi (0,5 mg/l w wydychanym powietrzu). W sytuacji, w której u kierującego wartość ta będzie równa bądź wyższa, do czynienia będziemy mieli z przestępstwem z art. 178a § 1 lub § 4 Kodeksu Karnego.

Odsprzedaż lub odstąpienie biletu na imprezę a odpowiedzialność za wykroczenie

Często zdarza się, że przed wejściem na stadion czy też w internecie, można kupić bilety na dane wydarzenie. Część osób odsprzedaje bilety z przyczyn losowych, jak na przykład choroba, czy też z uwagi na inne wydarzenie przypadające w tym samym czasie. Część osób, nabywa jednak bilety jedynie po to, aby je później odsprzedać z zyskiem. Czy jednak takie działania są legalne? Pytanie również czy dopuszczalne jest odsprzedanie lub odstąpienie biletu w przypadkach losowych?

Przedawnienie w kodeksie wykroczeń

Przedawnienie wykroczeń zostało uregulowane w art. 45 Kodeksu Wykroczeń. Zgodnie z § 1 tego przepisu, karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok. Kwestia ta wydaje się prosta i oczywista.

Jednakże, jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego okresu. Co to oznacza? Iż jeżeli, nastąpi wszczęcie postępowania w sprawie o wykroczenia w okresie nie dłuższym niż rok od popełnienia wykroczenia, okres przedawnienia będzie wydłużony o 2 lata, tj. do 3 lat od daty jego popełnienia.

Czyn ciągły a ujawnienie nowego czynu

W dzisiejszym wpisie chciałem zająć się kwestią niby banalną, ale jednak sprawiającą niekiedy wiele problemów, co udowodnił ostatni egzamin adwokacki (2018).

Chodzi mianowicie o sytuację, w której po skazaniu sprawcy za przestępstwa popełnione w ramach czynu ciągłego dochodzi do ujawnienia kolejnego czynu, który wchodzi w skład owego czynu ciągłego jednakże nie został wskazany ani w opisie czynu ani w uzasadnieniu orzeczenia.

Pojawia się wówczas pytanie, czy można skazać sprawcę za taki nowy czyn?

Przedawnienie karalności i wykonania kary w Kodeksie Karnym

Kwestię przedawnienia uregulowano w rozdziale XI Kodeksu Karnego (art. 101 - 105KK). Należy rozróżnić dwie kwestie: przedawnienie karalności i przedawnienie wykonania kary.

Przedawnienie karalności oznacza upływ określonego w ustawie czasu, po którym karalność przestępstwa ustaje. Zgodnie z art. 101 KK okres przedawnienia karalności uzależniony jest od tego, czy popełnione przestępstwo jest publiczno lub też prywatnoskargowym jak również od ustawowego zagrożenia danego przestępstwa.

Nowelizacja art. 240 Kodeksu Karnego - Niezawiadomienie o przestępstwie

Od 13 lipca 2017 roku, w życie weszła nowelizacja art. 240 KK, który penalizował przestępstwo niezawiadomienia o popełnionym czynie zabronionym.

Znamiona tego czynu, przed 13 lipca 2017 roku realizował ten, kto mając wiarygodną wiadomość o karalnym przygotowaniu albo usiłowaniu lub dokonaniu czynu zabronionego określonego w art. 118, 118a, 120-124, 127, 128, 130, 134, 140, 148, 163, 166, 189 lub 252 KK lub przestępstwa o charakterze terrorystycznym niezwłocznie nie zawiadamiał organu powołanego do ścigania 

Od 13 lipca do powyższego katalogu dodano ponadto: art. 156 KK (ciężki uszczerbek na zdrowiu), art. 197 par. 3 lub 4 KK (zgwałcenie kwalifikowane/ze szczególnym okrucieństwem), art. 198 KK (wykorzystanie nieporadności/upośledzenia), art. 200 KK (obcowanie płciowe z małoletnim).  

Jednocześnie w art. 240 KK, po paragrafie 2 dodano paragraf 2a, zgodnie z którym: nie podlega karze pokrzywdzony czynem wymienionym w § 1, który zaniechał zawiadomienia o tym czynie. 

Prowadzenie samochodu bez dokumentu - prawa jazdy

Rozważając kwestię odpowiedzialności za prowadzenie samochodu bez dokumentu prawa jazdy, należy rozróżnić trzy przypadki - pierwszy, w którym prowadziło się samochód mimo braku dokumentów, ale bez cofniętych uprawnień, drugą sytuację, w której brak dokumentów był wynikiem utraty uprawnień i trzecią gdy orzeczono sądowy zakaz prowadzenia pojazdów.

Pierwszy przypadek stanowi wykroczenie z art. 95 Kodeksu Wykroczeń.

Zgodnie z tym przepisem „Kto prowadzi na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu pojazd, nie mając przy sobie wymaganych dokumentów, podlega karze grzywny do 250 zł. albo karze nagany.”

Jak już zostało powyżej wskazane, czym innym jest jazda samochodem bez dokumentu prawa jazdy, a czym innym jest prowadzenie samochodu bez dokumentów, a zarazem bez wymaganych do tego uprawnień.

Zgodnie z art. 94 § 1 Kodeksu Wykroczeń, kto na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu prowadzi pojazd, nie mając do tego uprawnienia, podlega karze grzywny. Dochodzi więc do popełnienia tego wykroczenia, m.in. gdy kierowca nigdy nie zdawał nie zdawał egzaminu na prawo jazdy.

Zauważyć należy, iż zatrzymanie dokumentu prawa jazdy przez Policję, np. w związku z omawianym we wcześniejszym poście art. 86 Kodeksu Wykroczeń, nie oznacza utraty uprawnienia do prowadzenia samochodu w rozumieniu art.94 k.w. i tym samym będzie kwalifikowane jako wykroczenie z art. 95 Kodeksu Wykroczeń.

Zupełnie inaczej sytuacja kształtuje się, gdy kierowcy odebrano uprawnienia lub orzeczono środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Zatrzymanie prawa jazdy przez policję i co dalej

Niekiedy policjant może zatrzymać prawo jazdy za pokwitowaniem. Jakie to przypadki? Określa je przede wszystkim art. 135 ustawy prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym: Policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w razie: (1) uzasadnionego podejrzenia, że kierujący znajduje się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu, (2)stwierdzenia zniszczenia prawa jazdy w stopniu powodującym jego nieczytelność, (3) podejrzenia podrobienia lub przerobienia prawa jazdy, (4) gdy upłynął termin ważności prawa jazdy, (5) gdy wobec kierującego pojazdem wydane zostało postanowienie lub decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy, (6) gdy wobec kierującego pojazdem orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów lub wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami, (7) przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, (8)przekroczenia przez kierującego pojazdem w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy liczby 20 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego lub stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że w okresie 2 lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy popełnił on przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub trzy wykroczenia wskazane w art. 135 pr. ruch. dr., (9) stwierdzenia braku dokumentu, o którym mowa w art. 38 pkt 3a lub 4a, lub prowadzenia pojazdu niewyposażonego w blokadę alkoholową w przypadku, o którym mowa w art. 13 ust. 5 pkt 7 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, (10) kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym (11) przewożeniu osób w liczbie przekraczającej liczbę miejsc określoną w dowodzie rejestracyjnym (pozwoleniu czasowym) lub wynikającą z konstrukcyjnego przeznaczenia pojazdu niepodlegającego rejestracji; przepis nie dotyczy przewozu osób autobusem w publicznym transporcie zbiorowym w gminnych, powiatowych i wojewódzkich przewozach pasażerskich w rozumieniu ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym.

Jednocześnie policjant może zatrzymać prawo jazdy za pokwitowaniem w razie (12) uzasadnionego podejrzenia, że kierowca popełnił przestępstwo lub wykroczenie, za które może być orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów. Do takich przestępstw należy chociażby art. 86 § 1 i 3 kodeksu wykroczeń.

Jaka jest procedura w przypadku zatrzymania takiego prawa jazdy?

Fałszowanie oznaczeń produktu

Niewiele osób zdaje sobie sprawę, iż fałszowanie oznaczeń produktu jest przestępstwem, penalizowanym w art. 306 Kodeksu Karnego. Zgodnie z jego treścią kto usuwa, podrabia lub przerabia znaki identyfikacyjne, datę produkcji lub datę przydatności towaru lub urządzenia, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Zabronione jest więc usuwanie, podrabianie lub przerabianie wskazanych w treści tego przepisu znaków w jakikolwiek sposób.

Określone w powyższym przepisie pojęcia – data przydatności i data produkcji nie budzą wątpliwości. Problematyczne może być natomiast zdefiniowanie znaku identyfikacyjnego. Za znak identyfikacyjny, o którym mowa w powyższym przepisie należy uważać oznakowania towarów lub urządzeń nadawane przez producentów bądź inne podmioty uprawnione, związane z obrotem gospodarczym. Funkcją tego oznakowania jest rozpoznanie danego towaru lub urządzenia, odróżnianie go od innych towarów lub urządzeń.

Niezatrzymanie się do kontroli drogowej

Na stronie rządowego centrum legislacji pojawił się projekt wprowadzenia do Kodeksu Karnego art. 178b. Projektowany przepis ma otrzymać brzmienie: Kto, pomimo wydania przez funkcjonariusza organu uprawnionego do kontroli ruchu drogowego, znajdującego się w pojeździe albo na statku powietrznym, przy użyciu sygnałów dźwiękowych i świetlnych, polecenia zatrzymania pojazdu mechanicznego nie zatrzymuje niezwłocznie pojazdu i kontynuuje jazdę, podlega karze pozbawienia wolności do lat 5. Ponadto w projekcie przewidziano dodanie art. 42 § 1a, który ma otrzymać brzmienie: Sąd orzeka zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w razie popełnienia przestępstwa określonego w art. 178b lub 180a.

Orzeczenie kary zastępczej a uchylenie się od jego skutków

Jeżeli skazany uchyla się od odbywania kary, Sąd może a niekiedy jest obowiązany zarządzić wykonanie kary zastępczej.

I tak w przypadku gdy egzekucja orzeczonej kary grzywny okazałą się bezskuteczna, sąd zarządza wykonanie kary pozbawienia wolności lub (gdy skazany wyraził zgodę, a jest to możliwe) na pracę społecznie użyteczną.

W przypadku zamiany, na którąkolwiek z powyższych kar, przysługuje oczywiście zażalenie, jednakże aby odniosło one skutek muszą istnieć odpowiednie podstawy do jego wniesienia.

Niezaliczenie w wyroku sądu odwoławczego okresu tymczasowego aresztowania

Sprawa z urzędu – klient domaga się wniesienia kasacji na niezaliczenie przez Sąd Odwoławczy okresu pozbawienia wolności, który odbył już w postępowaniu przygotowawczym. Sąd z niezrozumiałych przyczyn nie zaliczył bowiem tego okresu w orzeczeniu, przez co skazany musiałby odbyć dodatkowe 5 lat kary.

Pomimo zgody z klientem co do samej konieczności zmiany wyroku i zaliczenia mu tego okresu, wątpliwości budzi konieczność dokonania tego w drodze kasacji wnoszonej do Sądu Najwyższego. Wątpliwości rozwiał w styczniu sam Sąd Najwyższy, odnosząc się do kasacji obrońcy, właśnie między innymi w przedmiocie niezaliczenia okresu pozbawienia wolności, odbytego w postępowaniu przygotowawczym.

Zbliżeniowe wykorzystanie kradzionej karty płatniczej

W dniu 14 kwietnia 2016 roku, Sąd Okręgowy w Słupsku wydał ciekawy wyrok odnośnie kwalifikacji prawnej czynu polegającego na użyciu zbliżeniowo kradzionej karty płatniczej i zapłatą nią za zakupy.

Wyrok zapadł w sprawie Krzysztofa S., recydywisty oskarżonego o kradzież dokumentów i kart bankowych oraz użycie jednej z tych kart w transakcjach zbliżeniowych przy zakupie alkoholu i tytoniu oraz usiłowania wypłaty gotówki z bankomatu, do czego jednak nie doszło w wyniku podania błędnego numeru PIN. Transakcje przeprowadzone w sklepie nie wymagały natomiast użycia kodu PIN. Za zrobienie zakupów skradzioną kartą Sąd skazał Krzysztofa S. jak za kradzież z włamaniem, tj. o przestępstwo z art. 279 § 1 KK.

Zamiana grożącej kary pozbawienia wolności na grzywnę lub karę ograniczenia wolności

W kodeksie karnym uregulowane jest ponad 220 typów przestępstw, do których zastosowanie znajduje art. 37a KK. Są to przestępstwa, za których popełnienie grozi kara do 8 lat pozbawienia wolności.

Przepis ten, niewątpliwie dąży do ustanowienia priorytetu wyboru kar wolnościowych, Stwierdzić należy, iż już od pewnego czasu ustawodawca dąży do prymatu kar wolnościowych, co stanowi przekierunkowanie dotychczasowej ustawowej polityki karnej i nastawienie jej głównie na zwalczanie drobnych, średnich i średnio ciężkich przestępstw przy stosowaniu kar wolnościowych.

Przechodząc do analizy art. 37a Kodeksu Karnego, który został wprowadzony w dniu 1 lipca 2015 roku, a następnie zmodyfikowany w dniu 15 marca 2016 roku, wskazany przepis stanowi, iż: „jeżeli ustawa przewiduje zagrożenie karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 8 lat, można zamiast tej kary orzec grzywnę albo karę ograniczenia wolności, o której mowa w art. 34 § 1a pkt 1 lub 4”.

Zaświadczenie o złożeniu zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa

Od niedawna pokrzywdzonemu składającemu zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa, przysługuje prawo do otrzymania zaświadczenia o złożonym zawiadomieniu. Komentowane uprawnienie zostało wprowadzone do Kodeksu postępowania karnego ustawą, która weszła w życie w dniu 13 lutego 2016 roku, w dodanym art. 304b KPK. Zauważyć należy, iż dodany przepis, został umieszczony z uwagi na regulacje Unijne, zobowiązujące Państwa UE do wprowadzenia stosownych regulacji w ich porządkach prawnych.