Odpowiedź na apelację

Zgodnie z treścią art. 428 § 2 Kodeksu Postępowania Karnego, strona może złożyć odpowiedź na apelację.

Termin do wniesienia takiego pisma nie został ograniczony w przepisach kodeksu postępowania karnego, a więc teoretycznie można je złożyć zaraz po wniesieniu apelacji, aż do zamknięcia przewodu sądowego. Odpowiedź tą składa się bezpośrednio do Sądu II Instancji.

Do złożenia takiego pisma uprawniona jest strona. O tym, kogo należy uważać za stronę w postępowaniu sądowym postaram się napisać w kolejnym wpisie.

Odpowiedź na apelację winna spełniać wymogi pisma procesowego, a więc oznaczenie Sądu i sprawy, wnioski strony składającej oraz uzasadnienie. Do pisma tego nie ma obowiązku załączania odpisów pisma, albowiem Sąd nie ma obowiązku doręczania odpisów odpowiedzi na apelację stronie przeciwnej. Najczęściej w odpowiedzi na apelację wnosi się o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie od apelującego kosztów postępowania. Zazwyczaj, odpowiedź na  apelację stanowi polemikę z apelacją strony, jednocześnie popierając ustalenia i stanowisko Sądu I instancji.

Niezaliczenie w wyroku sądu odwoławczego okresu tymczasowego aresztowania

Sprawa z urzędu – klient domaga się wniesienia kasacji na niezaliczenie przez Sąd Odwoławczy okresu pozbawienia wolności, który odbył już w postępowaniu przygotowawczym. Sąd z niezrozumiałych przyczyn nie zaliczył bowiem tego okresu w orzeczeniu, przez co skazany musiałby odbyć dodatkowe 5 lat kary.

Pomimo zgody z klientem co do samej konieczności zmiany wyroku i zaliczenia mu tego okresu, wątpliwości budzi konieczność dokonania tego w drodze kasacji wnoszonej do Sądu Najwyższego. Wątpliwości rozwiał w styczniu sam Sąd Najwyższy, odnosząc się do kasacji obrońcy, właśnie między innymi w przedmiocie niezaliczenia okresu pozbawienia wolności, odbytego w postępowaniu przygotowawczym.

Zaświadczenie o złożeniu zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa

Od niedawna pokrzywdzonemu składającemu zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa, przysługuje prawo do otrzymania zaświadczenia o złożonym zawiadomieniu. Komentowane uprawnienie zostało wprowadzone do Kodeksu postępowania karnego ustawą, która weszła w życie w dniu 13 lutego 2016 roku, w dodanym art. 304b KPK. Zauważyć należy, iż dodany przepis, został umieszczony z uwagi na regulacje Unijne, zobowiązujące Państwa UE do wprowadzenia stosownych regulacji w ich porządkach prawnych.

Ustanowienie obrońcy

Najbardziej medialna ostatnio sprawa Kajetana P. Nie tak dawno media poinformowały, iż obrońcą podejrzanego będzie znany warszawski adwokat Tadeusz Wolfowicz. Stosowne publikacje na ten temat pojawiły się zanim sprawa nabrała tempa i zatrzymano podejrzanego. Czy już wówczas rodzina mogła ustanowić dla niego obrońcę? Otóż nie…

„Obrońcę w postępowaniu karnym ustanawia oskarżony”. Z interpretacją art. 83 KPK zd. pierwsze nie powinno być chyba problemu. Zgodnie z art. 71 § 3 KPK przepisy odnoszące się do oskarżonego należy stosować odpowiednio także do podejrzanego. Obrońcę może więc już ustanowić osoba, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo której bez wydania takiego postanowienia postawiono zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego.

Jednakże, zgodnie z art. 83 KPK zd. drugie, do czasu ustanowienia obrońcy przez oskarżonego (podejrzanego) pozbawionego wolności, obrońcę może ustanowić inna osoba, o czym niezwłocznie zawiadamia się oskarżonego. Pojęcia inna osoba nie należy utożsamiać z pojęciem „osoba najbliższa. Inna osoba jest pojęciem znacznie szerszym i należy przez to rozumieć jakąkolwiek osobę. Może to więc być rodzina, znajomi, współlokator,….

Ważne jest natomiast w przypadku Kajetana P. stwierdzenie, iż prawo to przysługuje innym osobom w przypadku pozbawienia oskarżonego wolności. Kajetan P. ukrywał się, a więc pozbawiony wolności nie był. Rodzina nie mogła więc ustanowić dla niego obrońcy.

Na marginesie warto wspomnieć o formie udzielenia pełnomocnictwa do obrony: może być zarówno udzielone pisemnie lub ustnie z wpisaniem do protokołu organu prowadzącego postępowanie karne (zarówno etap przygotowawczy jak i sądowy). Jednocześnie obrońcę może ustanowić także Sąd o czym była już mowa we wcześniejszym wpisie)

Powiadomienie o przestępstwie. Obowiązek czy prawo?

Byłeś świadkiem przestępstwa i nie wiesz co zrobić? Nie wiesz czy masz obowiązek poinformować policję, a jeśli tak to w jakiej formie? Telefonicznie, listownie, mailem, osobiście? Mam nadzieję, że ten wpis rozwieje wszelkie wątpliwości.

Po pierwsze, zgodnie z art. 304 KPK, każdy dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego
z urzędu, ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym prokuratora lub policję (WYJĄTEK: Instytucje państwowe i samorządowe, które w związku ze swą działalnością dowiedziały się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, są obowiązane niezwłocznie zawiadomić o tym prokuratora lub Policję oraz przedsięwziąć niezbędne czynności do czasu przybycia organu powołanego do ścigania przestępstw lub do czasu wydania przez ten organ stosownego zarządzenia, aby nie dopuścić do zatarcia śladów i dowodów przestępstwa).

Społeczny obowiązek? Obowiązek ten jest ograniczony do przestępstw ściganych z urzędu. Nie dotyczy więc przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego. Ze względu na to, że ma on charakter społeczny, w razie jego niezrealizowania nie może być zastosowana sankcja karna. Tu również pojawia się wyjątek, a mianowicie treść art. 240 KK: „§ 1 Kto, mając wiarygodną wiadomość o karalnym przygotowaniu albo usiłowaniu lub dokonaniu czynu zabronionego określonego w art. 118, art. 118a, 120-124, 127, 128, 130, 134, 140, 148, 163, 166, 189, 252 lub przestępstwa o charakterze terrorystycznym, nie zawiadamia niezwłocznie organu powołanego do ścigania przestępstw, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. § 2. Nie popełnia przestępstwa określonego w § 1, kto zaniechał zawiadomienia, mając dostateczną podstawę do przypuszczenia, że wymieniony w § 1 organ wie o przygotowywanym, usiłowanym lub dokonanym czynie zabronionym; nie popełnia przestępstwa również ten, kto zapobiegł popełnieniu przygotowywanego lub usiłowanego czynu zabronionego określonego w § 1”. Każdy więc, kto dowiedział się o przestępstwach wskazanych powyżej, zobowiązany jest do zawiadomienia organów ścigania, chyba że ma świadomość toczącego się postępowania w tej sprawie.

Obrońca dla każdego

Wraz z nowelizacją lipcową Kodeksu Postępowania Karnego (o której wspominam chyba w każdym poście) wprowadzono diametralną zmianę odnośnie warunków, jakie musi spełnić podejrzany lub oskarżony w przypadku ubiegania się o profesjonalnego obrońcę z urzędu. Ponadto należy zauważyć, iż nowelizacja zróżnicowała warunki, które należy spełnić, aby doszło do ustanowienia obrońcy w postępowaniu przygotowawczym i sądowym.

W postępowaniu przygotowawczym, obrońca z urzędu może zostać ustanowiony na podstawie art. 78 KPK. Aby do tego doszło, podejrzany musi złożyć stosowny wniosek oraz wykazać, iż jego stan majątkowy uniemożliwia mu ustanowienie obrońcy z wyboru. Nie ma przy tym znaczenia, czy podejrzany wcześniej korzystał z pomocy obrońcy z wyboru, a jeśli tak to z jakiego powodu został on zwolniony ze swoich obowiązków. Nie musi ponadto wskazywać, iż ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika wymaga dobro wymiaru sprawiedliwości.

Należy podkreślić, że art. 78 KPK (co odnosi się również do postępowania sądowego) nie daje prawa podejrzanemu do wyboru osoby obrońcy. Z prawa podejrzanego do żądania, wyznaczenia obrońcy z urzędu, nie można wyprowadzać wniosku, iż sąd ma wyznaczyć pełnomocnika wyłącznie w osobie wskazanej przez wnioskodawcę. Organ ustanawiający może jednak wziąć pod uwagę życzenie wnioskodawcy, w szczególności jeśli wskazywana osoba wcześniej była jej pełnomocnikiem.

Przedawnienie roszczeń za niesłuszne skazanie lub zastosowanie środki przymusu.

Nie każdy wie, że za niesłuszne skazanie lub za niesłuszne zastosowanie środków przymusu (np. tymczasowe aresztowanie) należy się odszkodowanie i zadośćuczynienie. Uprawnienie takie zostało przewidziane w rozdziale 58 KPK.

Przedawnienie wskazanych roszczeń, zgodnie z art. 555 KPK następuje: „po upływie 3 lat od daty uprawomocnienia się orzeczenia dającego podstawę do odszkodowania i zadośćuczynienia, a w wypadku określonym w art. 552b - po upływie 3 lat od daty zwolnienia.”

O ile powyższy przepis nie budzi wątpliwości w stosunku do roszczeń powstałych po 1 lipca 2015 roku, kiedy to został on znowelizowany, to wątpliwości mogą się pojawić w przypadku, gdy:

a) roszczenie to uległo przedawnieniu przed wejściem w życie nowelizacji (wcześniej obowiązywał roczny okres przedawnienia),

b) zgłoszony wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie został prawomocnie oddalony w postępowaniu sprzed 1 lipca 2015 roku, w związku z przedawnieniem (upływem rocznego okresu).

Czy warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej za zbrodnię jest możliwe?

Niedawno do Kancelarii przyszedł klient podejrzewany o popełnienie zbrodni. Bardzo zależało mu (jak zresztą każdej osobie) na uniknięciu skazania na karę bezwzględnego pozbawienia wolności. Na pierwszy rzut oka wydawało się to niemożliwe. Kodeks Karny (KK) przewiduje możliwość zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności do roku, natomiast zbrodnia zagrożona jest karą od 3 lat pozbawienia wolności. Jednakże po dogłębnej analizie przepisów okazało się, iż istnieje pewna możliwość, która pojawiła się dzięki nowelizacji Kodeksu Postępowania Karnego (KPK) i Kodeksu Karnego (KK), która weszła w życie 1 lipca 2015 roku.

Jak już wspomniałem powyżej, zbrodnia jest zagrożona karą pozbawienia wolności od lat 3. Złożenie wniosku o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności karnej w trybie art. 387 § 1 KPK (możliwość składania takiego wniosku dla zbrodni istnieje od 1 lipca 2015 roku) przed doręczeniem oskarżonemu zawiadomienia o terminie rozprawy, uprawnia do wnioskowania o zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary (art. 387 § 4 KPK). 

Następnie należy omówić sposób zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary. Zgodnie z art. 60 §6 pkt 2 KK przy nadzwyczajnym złagodzeniu kary w przypadku zbrodni (ale nie takiej zagrożoną karą 25 lat pozbawienia wolności), sąd wymierza karę pozbawienia wolności nie niższą od jednej trzeciej dolnej granicy ustawowego zagrożenia.